Groźne nieprzewidziane skutki zamknięcia Cieśniny Ormuz. Czeka nas inwazja obcych gatunków?
23 lipca 2026, 11:04Atak USA na Iran może mieć nieprzewidziane konsekwencje dla środowiska naturalnego. Naukowcy z USA, Portugalii i Arabii Saudyjskiej, pracujący pod kierunkiem Mario N. Tamburriego ostrzegają, że zamknięcie Cieśniny Ormuz może wywołać bezprecedensowe rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych w światowych oceanach.
Najstarsze znane ofiary dżumy. Wiele z nich to dzieci
23 czerwca 2026, 10:01Międzynarodowy zespół pod kierunkiem Ruairidha Macleoda i Frederika V. Seersholma z Uniwersytetu Kopenhaskiego – w skład którego wchodzili Martin Sikora i Eske Willerslev – przeanalizował DNA z zębów 46 osób pochowanych na czterech cmentarzyskach nad Angarą, na zachodnim brzegu Bajkału, datowanych na 5500-5000 lat temu. U 18 osób wykryto Yersinia pestis, czynnik sprawczy dżumy. Wskaźnik wykrywalności wynosi tutaj zatem 39 procent. Tymczasem badania paleogenomiczne średniowiecznych ofiar czarnej śmierci z londyńskiego Smithfield dały wynik zaledwie 20 procent.
Nauka o niezawodności: dlaczego jedne laptopy żyją 3 lata, a inne 10
15 czerwca 2026, 10:48Każdy, kto kupił kiedyś laptopa za tysiąc złotych z marketu i patrzył, jak po dwóch latach rozpada się w rękach — pęka zawias, wypadają klawisze, bateria puchnie — zadawał sobie to pytanie. I każdy, kto widział dziesięcioletniego ThinkPada, który po przejściu przez trzech właścicieli wciąż pracuje bez zarzutu, zadawał sobie pytanie odwrotne. Dlaczego pozornie podobne urządzenia — ten sam procesor, podobny ekran, zbliżona masa — mają tak dramatycznie różną żywotność? Odpowiedź nie leży w magii ani w marketingu. Leży w inżynierii niezawodności — dziedzinie nauki, która zajmuje się przewidywaniem, mierzeniem i projektowaniem trwałości urządzeń. I która wyjaśnia przy okazji, dlaczego rynek używanego sprzętu biznesowego ma solidne, naukowe podstawy.
Przed 2000 lat w Szkocji pochowano kobietę, której usunięto mózg, a z kości wykonano narzędzia
12 czerwca 2026, 09:55Na odludnym wybrzeżu hrabstwa Sutherland w północno-zachodniej Szkocji, nad jeziorem Loch Borralie, odkryto przed laty niewielki kamienny kopiec (cairn) skrywający szczątki dwóch osób. Najnowsza analiza tych pochówków – której wyniki opublikowano w czasopiśmie Antiquity – ujawniła zaskakująco złożoną historię, która sięga setek kilometrów i wielu pokoleń.
Królowa Elisenda, klasztor w Barcelonie i zaskakujące wyniki badań pochówków
1 czerwca 2026, 12:43Barceloński klasztor Santa Maria de Pedralbes świętuje w tym roku siedemsetlecie istnienia. Z tej okazji naukowcy postanowili zajrzeć do wnętrza ośmiu XIV-wiecznych grobowców. To, co tam odkryli wywróciło do góry nogami wiele z tego, co historycy sądzili, że wiedzą o tym miejscu.
Białka z zębów sprzed 400 tysięcy lat odkrywają tajemnice Homo erectus
21 maja 2026, 08:36Naukowcy z Chińskiej Akademii Nauk – wśród nich Qiaomei Fu, Kai Zhou i Xiaotian Feng – wyekstrahowali i przeanalizowali białka z zębów sześciu Homo erectus ze środkowego plejstocenu. Uzyskane przez nich wyniki, które zostały opublikowane w Nature, rzucają nowe światło na ewolucję człowieka i powiązania między różnymi liniami hominidów.
Jesteśmy bliżej rozwiązania tajemnicy laotańskiej Równiny Dzbanów
20 maja 2026, 14:52Na płaskowyżu Xieng Khouang w północnym Laosie, pośród tropikalnej dżungli, stoją setki ogromnych kamiennych naczyń. To megalityczna Równina Dzbanów, a znajdujące się tutaj „dzbany z równiny" od niemal stu lat intrygują archeologów. Kto je stworzył? Po co? I dlaczego większość z nich jest pusta? Nowe odkrycia ze Stanowiska 75 rzucają wreszcie światło na te pytania.
Zoonoza sprzed 1400 lat. Dziewczynka zmarła na ciężki przypadek różycy
18 maja 2026, 07:54Naukowcy odtworzyli kompletny genom włoskowca różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae) z zębów dziecka pochowanego w północnym Kaukazie około 600 roku naszej ery. To pierwsze tak dobrze zachowane dawne DNA tego patogenu. Włoskowiec różycy atakuje głównie świnie, z których może przenosić się na ludzi. W bardzo rzadkich przypadkach może doprowadzić u ludzi do posocznicy, zapalenia wsierdzia lub zaatakować stawy. I właśnie z takim przypadkiem mamy tutaj do czynienia.
Nawiercony ząb neandertalczyka. Najstarszy przypadek leczenia próchnicy.
15 maja 2026, 11:58Neandertalczycy dbali o chorych, rannych i starszych członków swojej grupy. Specjaliści zajmujący się tym tematem nie byli jednak do końca pewni, czy sposób sprawowania opieki medycznej opierał się na wypracowanych strategiach czy też na instynktownym samoleczeniu, jakie możemy obserwować u naczelnych. Teraz jednak udało się zdobyć dowód na świadomie przeprowadzone leczenie. W jaskini Chagyrskaya uczeni odkryli ząb trzonowy, który nosi ślady wiercenia. Ząb pochodzi sprzed około 59 000 lat i jest, zdaniem badaczy, najstarszym znanym przykładem leczenia próchnicy.
Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób
22 kwietnia 2026, 08:21W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
